Skip to main content

For Special SSC RRB

рдЕрдо्рд▓ рдФрд░ рдХ्рд╖ाрд░ (Acids & Bases) - for SSC & RRB Complete notes

ЁЯзк рдЕрдо्рд▓ рдФрд░ рдХ्рд╖ाрд░ (Acids & Bases) - Complete notes for SSC & RRB рдЕрдо्рд▓ рдФрд░ рдХ्рд╖ाрд░ (Acids & Bases) - Complete notes for SSC & RRB ЁЯНЛ рдЕрдо्рд▓ (Acids) - рдкрд░िрднाрд╖ा рдФрд░ рдкрд╣рдЪाрди рдЕрдо्рд▓ рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा: 1) рдЖрд░्рд╣ेрдиिрдпрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ (Arrhenius Theory): рд╡े рдкрджाрд░्рде рдЬो рдЬрд▓ рдоें рдШुрд▓рдХрд░ рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди рдЖрдпрди (H⁺) рджेрддे рд╣ैं, рдЕрдо्рд▓ рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं। HCl → H⁺ + Cl⁻ H₂SO₄ → 2H⁺ + SO₄²⁻ 2) рдм्рд░ॉрди्рд╕्рдЯेрдб-рд▓ॉрд░ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ (Bronsted-Lowry Theory): рд╡े рдкрджाрд░्рде рдЬो рдк्рд░ोрдЯॉрди (H⁺) рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЕрдо्рд▓ рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं। 3) рд▓ुрдИрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ (Lewis Theory): рд╡े рдкрджाрд░्рде рдЬो рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрди рдпुрдЧ्рдо рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рддे рд╣ैं। ✅ рдЕрдо्рд▓ рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХे рдЧुрдг: рдЧुрдг рд╡िрд╡рд░рдг рд╕्рд╡ाрдж рдЦрдЯ्рдЯा (Sour) рд▓िрдЯрдорд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдиीрд▓ा рд▓िрдЯрдорд╕ → рд▓ाрд▓ рд╕्рдкрд░्рд╢ рд╕ंрдХ्рд╖ाрд░рдХ (Corrosive) рд╡िрдж्рдпुрдд рдЪाрд▓рдХрддा рдЬрд▓ीрдп рд╡िрд▓рдпрди рд╡िрдж्рдпुрдд рдХा рдЪाрд▓рди рдХрд░рддा рд╣ै рдзाрддुрдУं рд╕े рдХ्рд░िрдпा H₂ рдЧैрд╕ рдоुрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдХ्рд╖ाрд░ рд╕े рдХ्рд░िрдпा рд▓рд╡рдг + рдЬрд▓ рдмрдиाрддे рд╣ैं (рдЙрджाрд╕ीрдиीрдХрд░рдг) ЁЯУЪ рдЕрдо्рд▓ों рдХे рдк्рд░рдХाрд░ A) рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░: 1️⃣ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ/рдХाрд░्рдмрдиिрдХ рдЕрдо्рд▓ (Organic Acids): рдЕрдо्рд▓ рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рд╕ूрдд्рд░ рд╕्рд░ोрдд рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдПрд╕ीрдЯिрдХ рдЕрдо्рд▓ CH₃COOH рд╕िрд░рдХा (Vinegar) 5-8% рд╕ांрдж्рд░рддा рд╕ाрдЗрдЯ्рд░िрдХ рдЕрдо्рд▓ C₆H...

Complete Geography ЁЯТп

 Geography (рднूрдЧोрд▓) рдХे рдЯॉрдкिрдХ — рд╣िंрджी рдоें


  1. Solar System – рд╕ौрд░рдоंрдбрд▓ 
  2. Longitude and Latitude – рджेрд╢ांрддрд░ рдФрд░ рдЕрдХ्рд╖ांрд╢
  3. Earth’s Interior and Plate Tectonics – рдкृрде्рд╡ी рдХा рдЖंрддрд░िрдХ рднाрдЧ рдФрд░ рдк्рд▓ेрдЯ рд╡िрд╡рд░्рддрдиिрдХी
  4. Rocks, Continents and Ocean – рдЪрдЯ्рдЯाрдиें, рдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рдФрд░ рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░
  5. Geomorphology and Landforms – рд╕्рдерд▓ाрдХृрддि рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рднूрдкрдЯрд▓ рд╕्рд╡рд░ूрдк
  6. hydrosphere - рдЬрд▓рдоंрдбрд▓  
  7. Atmosphere – рд╡ाрдпुрдоंрдбрд▓ 
  8. Wind, Ocean Current and Cyclone – рдкрд╡рди, рд╕рдоुрдж्рд░ी рдзाрд░ाрдПँ рдФрд░ рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд
  9. India and Its Location – рднाрд░рдд рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕्рдеिрддि
  10. Himalayas – рд╣िрдоाрд▓рдп
  11. Peninsular Plateaus – рдк्рд░ाрдпрдж्рд╡ीрдкीрдп рдкрдаाрд░
  12. Mountain pass - рджрд░्рд░े 
  13. Northern Plain and Islands – рдЙрдд्рддрд░ी рдоैрджाрди рдФрд░ рдж्рд╡ीрдк
  14. Himalayan River System – рд╣िрдоाрд▓рдпी рдирджी рддंрдд्рд░
  15. Peninsular Rivers – рдк्рд░ाрдпрдж्рд╡ीрдкीрдп рдирджिрдпाँ
  16. River and theirs origins - рдирджिрдпां рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЙрдж्рдЧрдо
  17. Dams, Lakes and Waterfall – рдмाँрдз, рдЭीрд▓ें рдФрд░ рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд
  18. Monsoon – рдоाрдирд╕ूрди
  19. Forest and Grassland – рд╡рди рдФрд░ рдШाрд╕ рдХे рдоैрджाрди
  20. Soil and Agriculture – рдоृрджा рдФрд░ рдХृрд╖ि
  21. Minerals – рдЦрдиिрдЬ
  22. World Map – рд╡िрд╢्рд╡ рдоाрдирдЪिрдд्рд░
  23. National Parks – рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди
  24. Wildlife sanctuary - рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп
  25. Ramsar sites - рд░ाрдорд╕рд░ рд╕्рдерд▓

Comments

Popular...

рдЕрдо्рд▓ рдФрд░ рдХ्рд╖ाрд░ (Acids & Bases) - for SSC & RRB Complete notes

ЁЯзк рдЕрдо्рд▓ рдФрд░ рдХ्рд╖ाрд░ (Acids & Bases) - Complete notes for SSC & RRB рдЕрдо्рд▓ рдФрд░ рдХ्рд╖ाрд░ (Acids & Bases) - Complete notes for SSC & RRB ЁЯНЛ рдЕрдо्рд▓ (Acids) - рдкрд░िрднाрд╖ा рдФрд░ рдкрд╣рдЪाрди рдЕрдо्рд▓ рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा: 1) рдЖрд░्рд╣ेрдиिрдпрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ (Arrhenius Theory): рд╡े рдкрджाрд░्рде рдЬो рдЬрд▓ рдоें рдШुрд▓рдХрд░ рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди рдЖрдпрди (H⁺) рджेрддे рд╣ैं, рдЕрдо्рд▓ рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं। HCl → H⁺ + Cl⁻ H₂SO₄ → 2H⁺ + SO₄²⁻ 2) рдм्рд░ॉрди्рд╕्рдЯेрдб-рд▓ॉрд░ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ (Bronsted-Lowry Theory): рд╡े рдкрджाрд░्рде рдЬो рдк्рд░ोрдЯॉрди (H⁺) рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЕрдо्рд▓ рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं। 3) рд▓ुрдИрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ (Lewis Theory): рд╡े рдкрджाрд░्рде рдЬो рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрди рдпुрдЧ्рдо рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рддे рд╣ैं। ✅ рдЕрдо्рд▓ рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХे рдЧुрдг: рдЧुрдг рд╡िрд╡рд░рдг рд╕्рд╡ाрдж рдЦрдЯ्рдЯा (Sour) рд▓िрдЯрдорд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдиीрд▓ा рд▓िрдЯрдорд╕ → рд▓ाрд▓ рд╕्рдкрд░्рд╢ рд╕ंрдХ्рд╖ाрд░рдХ (Corrosive) рд╡िрдж्рдпुрдд рдЪाрд▓рдХрддा рдЬрд▓ीрдп рд╡िрд▓рдпрди рд╡िрдж्рдпुрдд рдХा рдЪाрд▓рди рдХрд░рддा рд╣ै рдзाрддुрдУं рд╕े рдХ्рд░िрдпा H₂ рдЧैрд╕ рдоुрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдХ्рд╖ाрд░ рд╕े рдХ्рд░िрдпा рд▓рд╡рдг + рдЬрд▓ рдмрдиाрддे рд╣ैं (рдЙрджाрд╕ीрдиीрдХрд░рдг) ЁЯУЪ рдЕрдо्рд▓ों рдХे рдк्рд░рдХाрд░ A) рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░: 1️⃣ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ/рдХाрд░्рдмрдиिрдХ рдЕрдо्рд▓ (Organic Acids): рдЕрдо्рд▓ рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рд╕ूрдд्рд░ рд╕्рд░ोрдд рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдПрд╕ीрдЯिрдХ рдЕрдо्рд▓ CH₃COOH рд╕िрд░рдХा (Vinegar) 5-8% рд╕ांрдж्рд░рддा рд╕ाрдЗрдЯ्рд░िрдХ рдЕрдо्рд▓ C₆H...

Current affairs рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕: 8 nov. 2025 (SSC рдФрд░ RRB рд╡िрд╢ेрд╖)

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕: 8 рдирд╡ंрдмрд░ 2025 (SSC рдФрд░ RRB рд╡िрд╢ेрд╖) ​ ЁЯОп рдк्рд░рдоुрдЦ рддрде्рдп рдФрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा-рдХेंрдж्рд░िрдд рдЬाрдирдХाрд░ी ​ЁЯЗоЁЯЗ│ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдПँ ​ рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп: ​рдЖрджिрд╡ाрд╕ी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиिрдпों рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рднाрд░рдд рдХे рдкрд╣рд▓े рдкूрд░्рдг рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдирд╡ा рд░ाрдпрдкुрд░, рдЕрдЯрд▓ рдирдЧрд░ (рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़) рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा। ​ рд╡ंрджे рднाрд░рдд рдЯ्рд░ेрдиों рдХो рд╣рд░ी рдЭंрдбी: ​рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдиे рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рд╕े рдЪाрд░ рдирдИ рд╡ंрджे рднाрд░рдд рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕ рдЯ्рд░ेрдиों рдХो рд╣рд░ी рдЭंрдбी рджिрдЦाрдИ। ​рдпे рдЯ्рд░ेрдиें рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी-рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी, рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी-рдмेंрдЧрд▓ुрд░ु, рдФрд░ рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी-рдкुрдгे рд╕рд╣िрдд рдЕрди्рдп рдоाрд░्рдЧों рдХो рдХрд╡рд░ рдХрд░ेंрдЧी। ​ PMKVY рдкрд░ рдк्рд░рд╢्рди: ​рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдпोрдЬрдиा (PMKVY) рдХी рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рдкрд░ рдЧंрднीрд░ рдЕрдиिрдпрдоिрддрддाрдУं (рдЬैрд╕े рдлрд░्рдЬी рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी, рдЬाрд▓ी рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़) рдХे рдХाрд░рдг рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдаे рд╣ैं। ​ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЬीрд╡рди рдк्рд░рдоाрдг рдкрдд्рд░ (DLC) рдЕрднिрдпाрди: ​рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХे рд▓िрдП рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЬीрд╡рди рдк्рд░рдоाрдг рдкрдд्рд░ (DLC) рдЕрднिрдпाрди 4.0 рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡्рдпाрдкी рд╢ुрднाрд░ंрдн рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬिрд╕рдоें рдлेрд╕ рдСрдеेंрдЯिрдХेрд╢рди рддрдХрдиीрдХ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। ​ 'рдкीрдкुрд▓्рд╕ рдлрд░्рд╕्рдЯ рдЗंрдЯीрдЧ्рд░ेрд╢рди рдЕрд╡ाрд░्рдб': ​ рд╣िрдо...

Current affairs 9 November 2025 рдХे рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ (SSC/RRB рд╡िрд╢ेрд╖)

9 рдирд╡ंрдмрд░ 2025 рдХे рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ (SSC/RRB рд╡िрд╢ेрд╖) ​ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди ​ рд╡िрд╢्рд╡ рд╢ांрддि рдПрд╡ं рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдиेрддा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ 2025: ​ рд╢्рд░ी рд╢्рд░ी рд░рд╡िрд╢ंрдХрд░ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рд╢ांрддि рдПрд╡ं рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдиेрддा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ 2025 рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। ​ рд╕рд░рджाрд░ рд╡рд▓्рд▓рднрднाрдИ рдкрдЯेрд▓ рдЖрд░рдЖрд░рдпू рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп K9 рд╡ीрд░рддा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░-2025: ​рдпрд╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ BSF рдХे рдЯ्рд░ैрдХрд░ рдбॉрдЧ рдмрдмीрддा рдХो рдЙрдирдХी рдЕрдиुрдХрд░рдгीрдп рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдмрд╣ाрджुрд░ी рдХे рд▓िрдП рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। ​рдмрдмीрддा рдкंрдЬाрдм рдХे рдЕрдоृрддрд╕рд░ рд╕ेрдХ्рдЯрд░ рдоें рддैрдиाрдд рд╣ैं рдФрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕िрддंрдмрд░ 2025 рдоें рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрд╕्рдХрд░ी рд╡िрд░ोрдзी рдСрдкрд░ेрд╢рди рдоें рддीрди рддрд╕्рдХрд░ों рдХो рдкрдХрдб़рдиे рдоें рдорджрдж рдХी рдеी। ​ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдШрдЯрдиाрдПँ ​ рдкीрдПрдо рдХा рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рджौрд░ा: ​рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдиे 9 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рджेрд╣рд░ाрджूрди рдХा рджौрд░ा рдХिрдпा рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЧрдарди рдХी рд░рдЬрдд рдЬрдпंрддी рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдоें рднाрдЧ рд▓िрдпा। ​рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдПрдХ рд╕्рдоाрд░рдХ рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рднी рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдФрд░ ₹8,000 рдХрд░ोрдб़ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХी рд╡िрдХाрд╕ рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рд╢िрд▓ाрди्рдпाрд╕ рдФрд░ рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा, рдЬिрд╕рдоें рдЪंрдкाрд╡рдд рдоें рдорд╣िрд▓ा рдЦेрд▓ рдорд╣ाрд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдФрд░ рдиैрдиीрддाрд▓ рдоें рдЕрдд्рдпाрдзुрдиिрдХ рдбेрдпрд░ी рд╕ंрдпंрдд्рд░ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। ​ рдкрд╣рд▓ा рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиिрдпों рдХा рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп: ​...

Plant Kingdom – рдкाрджрдк рдЬрдЧрдд for SSC and RRB Exams in hindi , Detailed note

ЁЯМ┐ рдкाрджрдк рдЬрдЧрдд (Kingdom Plantae) рдкौрдзों рдХो рддीрди рдоुрдЦ्рдп рдЖрдзाрд░ों рдкрд░ рд╡рд░्рдЧीрдХृрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै: 1) рд╢рд░ीрд░ рдХा рд╡िрднेрджीрдХрд░рдг (Differentiation) 2) рд╕ंрд╡рд╣рдиी рдКрддрдХ рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि (Vascular Tissue) 3) рдмीрдЬ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХी рдХ्рд╖рдорддा (Seed Formation) 1️⃣ рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЕंрдЧों рдоें рд╡िрднिрди्рдирддा рдирд╣ीं (No Differentiation of Body Parts) рдеैрд▓ोрдлाрдЗрдЯा (Thallophyta) рд╢рд░ीрд░ рдЬрдб़, рддрдиा, рдкрдд्рддी рдоें рд╡िрднेрджिрдд рдирд╣ीं। рд╕ंрд╡рд╣рдиी рдКрддрдХ рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрдд। рдоुрдЦ्рдпрддः рдЬрд▓ीрдп। рд╕्рд╡рдкोрд╖ी (Autotrophic)। рдЙрджाрд╣рд░рдг : рд▓ाрд▓ рд╢ैрд╡ाрд▓ – рд░ोрдбोрдлाрдЗрдЯा (Rhodophyta) рднूрд░े рд╢ैрд╡ाрд▓ – рдлिрдпोрдлाрдЗрдЯा (Phaeophyta) рдкीрд▓े-рд╣рд░े рд╢ैрд╡ाрд▓ – рдЬैрди्рдеोрдлाрдЗрдЯा рд╕्рдкाрдЗрд░ोрдЧाрдЗрд░ा, рдпूрд▓ोрде्рд░िрдХ्рд╕, рдЙрд▓рд╡ा, рдЪाрд░ा 2️⃣ рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЕंрдЧों рдоें рд╡िрднिрди्рдирддा (Differentiated Body Parts) (A) рд╕ंрд╡рд╣рдиी рдКрддрдХ рдХे рдмिрдиा – Non-Vascular Plants рдм्рд░ाрдпोрдлाрдЗрдЯा (Bryophyta) рдкाрджрдк рдЬрдЧрдд рдХे “рдЙрднрдпрдЪрд░” – рд░рд╣рдиे рдХे рд▓िрдП рднूрдоि, рдк्рд░рдЬрдирди рдХे рд▓िрдП рдкाрдиी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ। рдЬрдб़ рдЬैрд╕ी рд╕ंрд░рдЪрдиाрдПँ = Rhizoids (рд╕рдЪ्рдЪी рдЬрдб़ рдирд╣ीं)। рдЬाрдЗрд▓рдо-рдл्рд▓ोрдПрдо рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрдд। рдЙрджाрд╣рд░рдг : рдоॉрд╕ (рд╕्рдлेрдЧрдирдо), рдм्рд░ाрдпोрдЯा, рд░िрдХ्рд╢िрдпा (рд▓ीрд╡рд░рд╡рд░्рдЯ)। (B) рд╕ंрд╡рд╣рдиी рдКрддрдХ рд╡ाрд▓े – Vascular Plants 1. рдХ्рд░िрдк्рдЯोрдЧैрдо्рд╕ (Cryptogams – рдмीрдЬрд░рд╣िрдд рдкौрдзे) ...

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ुрдзाрд░ рдЖंрджोрд▓рди | Socio-Religious Reform Movements in India (Full Notes for SSC & RRB)

рднाрд░рдд рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ुрдзाрд░ рдЖंрджोрд▓рди (Socio-Religious Reform Movements in India) ЁЯФ╣ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдкृрд╖्рдарднूрдоि 18рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдЕंрдд рдФрд░ 19рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдоें рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдЕрдиेрдХ рдХुрд░ीрддिрдпों, рдзाрд░्рдоिрдХ рд░ूрдв़िрд╡ाрджिрддा, рдЕंрдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рдЫुрдЖрдЫूрдд, рд╕рддी рдк्рд░рдеा, рдмाрд▓ рд╡िрд╡ाрд╣, рдкрд░्рджा рдк्рд░рдеा, рдЕрд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рдд्рд░ी рдЙрдд्рдкीрдб़рди рд╕े рдЧ्рд░рд╕िрдд рдеा। рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╢ाрд╕рди рдХे рдЖрдЧрдорди рдХे рдмाрдж рдкрд╢्рдЪिрдоी рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рд╡िрдЪाрд░ों рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдмрдв़ा। рдЗрд╕рд╕े рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЬाрдЧृрддि рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ुрдИ — рдЬिрд╕े рд╣рдо “рднाрд░рддीрдп рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг” (Indian Renaissance) рдХрд╣рддे рд╣ैं। ЁЯФ╣ рд╕ुрдзाрд░ рдЖंрджोрд▓рдиों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХ्рдпों рдкрдб़ी? рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдмुрд░ाрдЗрдпों рдХा рдЕंрдд рдХрд░рдиा (рд╕рддी, рдмाрд▓ рд╡िрд╡ाрд╣, рдЫुрдЖрдЫूрдд рдЖрджि)। рдорд╣िрд▓ा рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा। рдзрд░्рдо рдХी рд╢ुрдж्рдзрддा рдФрд░ рдиैрддिрдХрддा рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрд░рдиा। рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ोрдХрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рддрд░्рдХрд╢ीрд▓рддा рдлैрд▓ाрдиा। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдФрд░ рдПрдХрддा рдХे рд▓िрдП рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрдзाрд░ рдЬрд░ूрд░ी рдмрди рдЧрдпा рдеा। ЁЯЯж 1. рд░ाрдЬा рд░ाрдордоोрд╣рди рд░ाрдп рдФрд░ рдм्рд░рд╣्рдо рд╕рдоाрдЬ (Brahmo Samaj, 1828) рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ: рд░ाрдЬा рд░ाрдордоोрд╣рди рд░ाрдп (1772–1833) рд╕्рдеाрди: рдХрд▓рдХрдд्рддा рд╕्рдеाрдкрдиा рд╡рд░्рд╖: 1828 рдк्рд░ेрд░рдгा рд╕्рд░ोрдд: рдЙрдкрдиिрд╖рдж, рд╡ेрдж...