Skip to main content

For Special SSC RRB

рдЕрдо्рд▓ рдФрд░ рдХ्рд╖ाрд░ (Acids & Bases) - for SSC & RRB Complete notes

ЁЯзк рдЕрдо्рд▓ рдФрд░ рдХ्рд╖ाрд░ (Acids & Bases) - Complete notes for SSC & RRB рдЕрдо्рд▓ рдФрд░ рдХ्рд╖ाрд░ (Acids & Bases) - Complete notes for SSC & RRB ЁЯНЛ рдЕрдо्рд▓ (Acids) - рдкрд░िрднाрд╖ा рдФрд░ рдкрд╣рдЪाрди рдЕрдо्рд▓ рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा: 1) рдЖрд░्рд╣ेрдиिрдпрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ (Arrhenius Theory): рд╡े рдкрджाрд░्рде рдЬो рдЬрд▓ рдоें рдШुрд▓рдХрд░ рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди рдЖрдпрди (H⁺) рджेрддे рд╣ैं, рдЕрдо्рд▓ рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं। HCl → H⁺ + Cl⁻ H₂SO₄ → 2H⁺ + SO₄²⁻ 2) рдм्рд░ॉрди्рд╕्рдЯेрдб-рд▓ॉрд░ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ (Bronsted-Lowry Theory): рд╡े рдкрджाрд░्рде рдЬो рдк्рд░ोрдЯॉрди (H⁺) рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЕрдо्рд▓ рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं। 3) рд▓ुрдИрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ (Lewis Theory): рд╡े рдкрджाрд░्рде рдЬो рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрди рдпुрдЧ्рдо рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рддे рд╣ैं। ✅ рдЕрдо्рд▓ рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХे рдЧुрдг: рдЧुрдг рд╡िрд╡рд░рдг рд╕्рд╡ाрдж рдЦрдЯ्рдЯा (Sour) рд▓िрдЯрдорд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдиीрд▓ा рд▓िрдЯрдорд╕ → рд▓ाрд▓ рд╕्рдкрд░्рд╢ рд╕ंрдХ्рд╖ाрд░рдХ (Corrosive) рд╡िрдж्рдпुрдд рдЪाрд▓рдХрддा рдЬрд▓ीрдп рд╡िрд▓рдпрди рд╡िрдж्рдпुрдд рдХा рдЪाрд▓рди рдХрд░рддा рд╣ै рдзाрддुрдУं рд╕े рдХ्рд░िрдпा H₂ рдЧैрд╕ рдоुрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдХ्рд╖ाрд░ рд╕े рдХ्рд░िрдпा рд▓рд╡рдг + рдЬрд▓ рдмрдиाрддे рд╣ैं (рдЙрджाрд╕ीрдиीрдХрд░рдг) ЁЯУЪ рдЕрдо्рд▓ों рдХे рдк्рд░рдХाрд░ A) рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░: 1️⃣ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ/рдХाрд░्рдмрдиिрдХ рдЕрдо्рд▓ (Organic Acids): рдЕрдо्рд▓ рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рд╕ूрдд्рд░ рд╕्рд░ोрдд рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдПрд╕ीрдЯिрдХ рдЕрдо्рд▓ CH₃COOH рд╕िрд░рдХा (Vinegar) 5-8% рд╕ांрдж्рд░рддा рд╕ाрдЗрдЯ्рд░िрдХ рдЕрдо्рд▓ C₆H...

Complete GK ЁЯТп

GK GS for all competitive exams


ЁЯУЪ рдиोрдЯ: рдЬो рд╡िрд╖рдп рдЕрднी рдЕрдкрдбेрдЯ рдирд╣ीं рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें рд╣рдо рдЬрд▓्рдж рд╣ी рдЬोрдб़ рджेंрдЧे।
рд╣рдо рдк्рд░рддिрджिрди рдПрдХ рдирдпा рдЯॉрдкिрдХ рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдЕрдкрдбेрдЯ рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдХुрдЫ Extra рдЬुрдб़рд╡ाрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं рдпा рдХोрдИ рдЯॉрдкिрдХ рдкрд╣рд▓े рдкрдв़рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдиीрдЪे рдХрдоेंрдЯ рдХрд░ें।

рд╣рдо рд╕рднी SSC рдФрд░ RRB Aspirants рдХो рдкूрд░ी General Awareness рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрддे рд╣ैं — рдПрдХрджрдо рд╕рдЯीрдХ, рдкрд░ीрдХ्рд╖ा-рдЙрдкрдпोрдЧी рд░ूрдк рдоें।

ЁЯУЦ рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рдкрдв़рдиे рдХा рддрд░ीрдХा:
рдКрдкрд░ рд╕े рдПрдХ-рдПрдХ рдХрд░рдХे рдЯॉрдкिрдХ рдкрдв़ें, рдЕрдкрдиी рдХिрддाрдм рд╕ाрде рд░рдЦें, рдФрд░ рдЗрд╕ी рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ рдХो рдЦोрд▓рдХрд░ рдкрдв़рддे рд░рд╣ें।
рдЗрд╕рд╕े рдкрдв़ाрдИ рдХा рдПрдХ рд╕ंрдЧрдаिрдд рдХ्рд░рдо (Sequence) рдмрдиेрдЧा рдФрд░ рджोрд╣рд░ाрдиा рдЖрд╕ाрди рд░рд╣ेрдЧा।

ЁЯФД рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рд╣рдо рд╣рд░ рдЯॉрдкिрдХ рдХो рдл़ोрдЯो рдФрд░ рд╡िрдЬुрдЕрд▓्рд╕ рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдбेрдЯ рдХрд░рддे рд░рд╣ेंрдЧे рддाрдХि рд╕рдордЭрдиा рдФрд░ рдпाрдж рд░рдЦрдиा рдФрд░ рднी рдЖрд╕ाрди рд╣ो рдЬाрдП।


Geography (рднूрдЧोрд▓) рдХे рдЯॉрдкिрдХ — рд╣िंрджी рдоें

  1. Solar System – рд╕ौрд░рдоंрдбрд▓ 
  2. Longitude and Latitude – рджेрд╢ांрддрд░ рдФрд░ рдЕрдХ्рд╖ांрд╢
  3. Earth’s Interior and Plate Tectonics – рдкृрде्рд╡ी рдХा рдЖंрддрд░िрдХ рднाрдЧ рдФрд░ рдк्рд▓ेрдЯ рд╡िрд╡рд░्рддрдиिрдХी
  4. Rocks, Continents and Ocean – рдЪрдЯ्рдЯाрдиें, рдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рдФрд░ рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░
  5. Geomorphology and Landforms – рд╕्рдерд▓ाрдХृрддि рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рднूрдкрдЯрд▓ рд╕्рд╡рд░ूрдк
  6. hydrosphere - рдЬрд▓рдоंрдбрд▓  
  7. Atmosphere – рд╡ाрдпुрдоंрдбрд▓ 
  8. Wind, Ocean Current and Cyclone – рдкрд╡рди, рд╕рдоुрдж्рд░ी рдзाрд░ाрдПँ рдФрд░ рдЪрдХ्рд░рд╡ाрдд
  9. India and Its Location – рднाрд░рдд рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕्рдеिрддि
  10. Himalayas – рд╣िрдоाрд▓рдп
  11. Peninsular Plateaus – рдк्рд░ाрдпрдж्рд╡ीрдкीрдп рдкрдаाрд░
  12. Mountain pass - рджрд░्рд░े 
  13. Northern Plain and Islands – рдЙрдд्рддрд░ी рдоैрджाрди рдФрд░ рдж्рд╡ीрдк
  14. Himalayan River System – рд╣िрдоाрд▓рдпी рдирджी рддंрдд्рд░
  15. Peninsular Rivers – рдк्рд░ाрдпрдж्рд╡ीрдкीрдп рдирджिрдпाँ
  16. River and theirs origins - рдирджिрдпां рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЙрдж्рдЧрдо
  17. Dams, Lakes and Waterfall – рдмाँрдз, рдЭीрд▓ें рдФрд░ рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд
  18. Monsoon – рдоाрдирд╕ूрди
  19. Forest and Grassland – рд╡рди рдФрд░ рдШाрд╕ рдХे рдоैрджाрди
  20. Soil and Agriculture – рдоृрджा рдФрд░ рдХृрд╖ि
  21. Minerals – рдЦрдиिрдЬ
  22. World Map – рд╡िрд╢्рд╡ рдоाрдирдЪिрдд्рд░
  23. National Parks – рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди
  24. Wildlife sanctuary - рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп
  25. Ramsar sites - рд░ाрдорд╕рд░ рд╕्рдерд▓


ЁЯЯа Ancient History Topics | рдк्рд░ाрдЪीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рд╡िрд╖рдп:  ( Link )

  1. Stone Age – рдкाрд╖ाрдг рдпुрдЧ
  2. Indus Valley Civilization – рд╕िंрдзु рдШाрдЯी рд╕рдн्рдпрддा
  3. Vedic Age – рд╡ैрджिрдХ рдпुрдЧ
  4. Jainism and Buddhism – рдЬैрди рдзрд░्рдо рдФрд░ рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо
  5. Mahajanapadas – рдорд╣ाрдЬрдирдкрдж
  6. Maurya Dynasty – рдоौрд░्рдп рд╡ंрд╢
  7. Post-Maurya Dynasties – рдоौрд░्рдп рдЙрдд्рддрд░ рд╡ंрд╢
  8. Gupta Dynasty – рдЧुрдк्рдд рд╡ंрд╢
  9. Post-Gupta Dynasties – рдЧुрдк्рддोрдд्рддрд░ рд╡ंрд╢
  10. Sangam Age – рд╕ंрдЧрдо рдпुрдЧ
  11. Tripartite Struggle and Cholas – рдд्рд░िрдкрдХ्рд╖ीрдп рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдФрд░ рдЪोрд▓ рд╡ंрд╢

ЁЯЯа Medieval History | рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рд╡िрд╖рдп


ЁЯЯа Modern History | рдЖрдзुрдиिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рд╡िрд╖рдп

  1. Advent of Europeans – рдпूрд░ोрдкीрдпों рдХा рдЖрдЧрдорди
  2. Socio-Religious Reforms – рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ुрдзाрд░ рдЖंрджोрд▓рди
  3.  Revolt of 1857 – 1857 рдХी рдХ्рд░ांрддि
  4.  Indian National Congress – рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХांрдЧ्рд░ेрд╕
  5.  Bengal Partition – рдмंрдЧाрд▓ рд╡िрднाрдЬрди
  6. Gandhian Era – рдЧांрдзी рдпुрдЧ
  7.  CDM and Simon Commission – рд╕рд╡िрдирдп рдЕрд╡рдЬ्рдЮा рдЖंрджोрд▓рди рдФрд░ рд╕ाрдЗрдорди рдХрдоीрд╢рди
  8. Quit India Movement – рднाрд░рдд рдЫोрдб़ो рдЖंрджोрд▓рди
  9. Governor-General and Viceroy – рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдФрд░ рд╡ाрдпрд╕рд░ाрдп

ЁЯЯа Polity | рд░ाрдЬрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╡िрд╖рдп

  1.  Making of Constitution – рд╕ंрд╡िрдзाрди рдиिрд░्рдоाрдг
  2.  Salient Features of the Constitution – рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ
  3.  Preamble – рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा
  4. Parts of Indian constitution - рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рднाрдЧ
  5.  Part 1 and Part 2 of the Constitution – рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा рднाрдЧ 1 рдФрд░ рднाрдЧ 2
  6. Fundamental Rights – рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░
  7.  DPSP and Fundamental Duties – рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдиीрддि рдиिрджेрд╢рдХ рддрдд्рд╡ рдФрд░ рдоौрд▓िрдХ рдХрд░्рддрд╡्рдп
  8. President and Vice President of India – рднाрд░рдд рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдФрд░ рдЙрдкрд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि
  9. Prime Minister and Council of Ministers – рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдФрд░ рдоंрдд्рд░ी рдкрд░िрд╖рдж
  10. Parliament – рд╕ंрд╕рдж
  11. State Legislature – рд░ाрдЬ्рдп рд╡िрдзाрдпिрдХा
  12. Emergency & Constitutional Amendment – рдЖрдкाрддрдХाрд▓ рдФрд░ рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╕ंрд╢ोрдзрди
  13. Supreme Court and High Court – рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп
  14. Local Government – рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рд░рдХाрд░
  15. Constitutional and Non-Constitutional Bodies – рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдФрд░ рдЧैрд░-рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдиिрдХाрдп
  16. Important Acts – рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрдзिрдиिрдпрдо
  17. Sources of the Indian Constitution – рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рд╕्рд░ोрдд


ЁЯЯб Economics | рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░

  1. Basics of Economy – рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдоूрд▓ рдмाрддें
  2. Demand and Supply – рдоाँрдЧ рдФрд░ рдЖрдкूрд░्рддि
  3. National Income – рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдп
  4. Inflation and Unemployment – рдоुрдж्рд░ाрд╕्рдлीрддि рдФрд░ рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी
  5. Budget and Taxation – рдмрдЬрдЯ рдФрд░ рдХрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा
  6. Monetary Policy – рдоौрдж्рд░िрдХ рдиीрддि
  7. Money and Banking – рдоुрдж्рд░ा рдФрд░ рдмैंрдХिंрдЧ
  8. Balance of Payment and Poverty – рднुрдЧрддाрди рд╕ंрддुрд▓рди рдФрд░ рдЧрд░ीрдмी
  9. Five Year Plan and Industrial Policy Resolution – рдкंрдЪрд╡рд░्рд╖ीрдп рдпोрдЬрдиा рдФрд░ рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдиीрддि рдк्рд░рд╕्рддाрд╡

ЁЯФ╡ Physics | рднौрддिрдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрди

  1. Motion – рдЧрддि
  2. Force and Laws of Motion – рдмрд▓ рдФрд░ рдЧрддि рдХे рдиिрдпрдо
  3. Gravitation and Work Done – рдЧुрд░ुрдд्рд╡ाрдХрд░्рд╖рдг рдФрд░ рдХाрд░्рдп
  4. Sound – рдз्рд╡рдиि
  5. Reflection and Refraction – рдкрд░ाрд╡рд░्рддрди рдФрд░ рдЕрдкрд╡рд░्рддрди
  6. Human Eye and Vision – рдоाрдирд╡ рдиेрдд्рд░ рдФрд░ рджृрд╖्рдЯि
  7. Electricity – рд╡िрдж्рдпुрдд
  8. Magnetic Effect of Electric Current – рд╡िрдж्рдпुрдд рдзाрд░ा рдХा рдЪुंрдмрдХीрдп рдк्рд░рднाрд╡


ЁЯФ┤ Chemistry | рд░рд╕ाрдпрди рд╡िрдЬ्рдЮाрди

  1. рд░рд╕ाрдпрди рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рдкрд░िрдЪрдп
    • Atomic Structure - рдкрд░рдоाрдгु рд╕ंрд░рдЪрдиा
    • Periodic Table - рдЖрд╡рд░्рдд рд╕ाрд░рдгी (Periodic Table)
      • рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдмंрдзрди (Chemical Bonds)
        • рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рд╕ूрдд्рд░ рдФрд░ рд╕рдоीрдХрд░рдг ( Chemical formulas )
          • рдЕрдо्рд▓ рдФрд░ рдХ्рд╖ाрд░ (Acids & Bases)



            ЁЯЯв Biology | рдЬीрд╡рд╡िрдЬ्рдЮाрди

            1. Cell – рдХोрд╢िрдХा       old - click here
            2. Prokaryotes vs Eukaryotes - рдк्рд░ोрдХैрд░िрдпोрдЯ्рд╕ рдФрд░ рдпूрдХेрд░िрдпोрдЯ्рд╕
            3. Plant Tissue   – рдкाрджрдк рдКрддрдХ
            4. Animal Tissue - рдЬंрддु рдКрддрдХ
            5. Plant Kingdom – рдкाрджрдк рдЬрдЧрдд
            6. Animal Kingdom - рдЬंрддु рдЬрдЧрдд
            7. Nervous System – рддंрдд्рд░िрдХा рддंрдд्рд░
            8. Hormones and Plant Movements – рд╣ाрд░्рдоोрди рдФрд░ рдкौрдзों рдХी рдЧрддिрдпाँ
            9. Reproduction – рдк्рд░рдЬрдирди
            10. Digestion and Respiration – рдкाрдЪрди рдФрд░ рд╢्рд╡рд╕рди
            11. Circulatory System and Excretory System – рд░рдХ्рдд рдкрд░िрд╕ंрдЪрд░рдг рддंрдд्рд░ рдФрд░ рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬी рддंрдд्рд░
            12. Diseases – рд░ोрдЧ
            13. Nutrients – рдкोрд╖рдХ рддрдд्рд╡
            14. Heredity and Evolution – рд╡ंрд╢ाрдиुрдХ्рд░рдо рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕

            ЁЯМ┐ Environment | рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг

            1. Basics of Environmental Sciences – рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рдоूрд▓ рдмाрддें
            2. Ecosystem – рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░
            3. Trophic Dynamics and Energy Transfer – рднोрдЬрди рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдФрд░ рдКрд░्рдЬा рдк्рд░рд╡ाрд╣
            4. Biogeochemical Cycles – рдЬैрд╡-рднौрдЧोрд▓िрдХ рдЪрдХ्рд░
            5. Environmental Conventions – рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рд╕ंрдзिрдпाँ

            ЁЯЯд Static GK | рд╕्рдеैрддिрдХ рд╕ाрдоाрди्рдп рдЬ्рдЮाрди

            1. Classical Dance – рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдиृрдд्рдп click here
            2. Folk Dances of India – рднाрд░рдд рдХे рд▓ोрдХ рдиृрдд्рдп Click here
            3. Census – рдЬрдирдЧрдгрдиा click here
            4. Musical Instruments – рд╕ंрдЧीрдд рд╡ाрдж्рдп рдпंрдд्рд░
            5. Gharanas – рдШрд░ाрдиे
            6. Important Days – рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджिрд╡рд╕ click here
            7. Books and Authors – рдкुрд╕्рддрдХें рдФрд░ рд▓ेрдЦрдХ
            8. Sports – рдЦेрд▓
            9. International organisation – рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧрдарди click here
            10. National organisations – рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧрдарди
            11. Festivals of India – рднाрд░рдд рдХे рдд्рдпौрд╣ाрд░ Click here
            12. Dance festival of India  - рднाрд░рдд рдХे рдиृрдд्рдп рдд्рдпौрд╣ाрд░
            13. Government Schemes – рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдПँ
            14. Awards and Honors – рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди
            15. Indian States and union territories - рднाрд░рдд рдХे рд░ाрдЬ्рдп рд╡ рдХेंрдж्рд░ рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ – Static GK click here
            16.  Indian mountains and peak - рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдкрд░्рд╡рдд рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ाрдПं рдФрд░ рдЪोрдЯिрдпां  link
            17. Ancient Indian caves - рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рддीрдп рдЧुреЮाрдПं 
            18. Famous Temples in India - рдк्рд░рдоुрдЦ рднाрд░рддीрдп рдоंрджिрд░ 


            .......................................................................................................................

            ЁЯФ╡ Computer Basics Topics | рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдмेрд╕िрдХ्рд╕ рдХे рдЯॉрдкिрдХ्рд╕


            • 1. History of Computers – рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕
            • 2. Generations of Computers – рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХी рдкीрдв़िрдпाँ
            • 3. Types of Computers – рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХे рдк्рд░рдХाрд░
            • 4. Input Devices – рдЗрдирдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕
            • 5. Output Devices – рдЖрдЙрдЯрдкुрдЯ рдбिрд╡ाрдЗрд╕
            • 6. Central Processing Unit (CPU) – рд╕ेंрдЯ्рд░рд▓ рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдпूрдиिрдЯ (CPU)
            • 7. Memory (RAM, ROM, Cache, etc.) – рдоेрдоोрд░ी (RAM, ROM, Cache рдЖрджि)
            • 8. Storage Devices (HDD, SSD, Pen Drive, etc.) – рд╕्рдЯोрд░ेрдЬ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ (рд╣ाрд░्рдб рдбिрд╕्рдХ, рдкेрди рдб्рд░ाрдЗрд╡ рдЖрджि)
            • 9. Software and its Types – рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рдк्рд░рдХाрд░ (System, Application, Utility)
            • 10. Operating Systems (Windows, Linux, Android, etc.) – рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо
            • 11. Number Systems (Binary, Decimal, Hexadecimal) – рд╕ंрдЦ्рдпा рдкрдж्рдзрддि (рдмाрдЗрдирд░ी, рджрд╢рдорд▓рд╡, рд╣ेрдХ्рд╕ाрдбेрд╕िрдорд▓)
            • 12. Computer Languages – рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рднाрд╖ाрдПँ (Machine, Assembly, High Level)
            • 13. Internet Basics – рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдХी рдоूрд▓ рдмाрддें
            • 14. Web Browsers and Search Engines – рд╡ेрдм рдм्рд░ाрдЙрдЬ़рд░ рдФрд░ рд╕рд░्рдЪ рдЗंрдЬрди
            • 15. Email and Cloud Computing – рдИрдоेрд▓ рдФрд░ рдХ्рд▓ाрдЙрдб рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ
            • 16. Networking Basics (LAN, WAN, IP, DNS, etc.) – рдиेрдЯрд╡рд░्рдХिंрдЧ рдХी рдоूрд▓ рдмाрддें
            • 17. Cyber Security and Viruses – рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╡ाрдпрд░рд╕
            • 18. MS Office (Word, Excel, PowerPoint) – рдПрдордПрд╕ рдСрдлिрд╕ (рд╡рд░्рдб, рдПрдХ्рд╕ेрд▓, рдкाрд╡рд░рдкॉрдЗंрдЯ)
            • 19. Shortcut Keys and Their Uses – рд╢ॉрд░्рдЯрдХрдЯ рдХी рдФрд░ рдЙрдирдХा рдЙрдкрдпोрдЧ
            • 20. Computer Abbreviations – рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк (рдЬैрд╕े CPU, URL, HTML, HTTP, etc.)
            • 21. Digital India and IT Policies – рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗंрдбिрдпा рдФрд░ рдЖрдИрдЯी рдиीрддिрдпाँ
            • 22. Recent Developments in IT – рдЖрдИрдЯी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╣ाрд▓िрдпा рд╡िрдХाрд╕
            • 23. Computer Ethics and Netiquettes – рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдиैрддिрдХрддा рдФрд░ рдиेрдЯ рд╢िрд╖्рдЯाрдЪाрд░




            DONE THESE ALL TOPIC IS IMP FOR ANY SSC OR RRB EXAM 

            Comments

            Popular...

            рдЕрдо्рд▓ рдФрд░ рдХ्рд╖ाрд░ (Acids & Bases) - for SSC & RRB Complete notes

            ЁЯзк рдЕрдо्рд▓ рдФрд░ рдХ्рд╖ाрд░ (Acids & Bases) - Complete notes for SSC & RRB рдЕрдо्рд▓ рдФрд░ рдХ्рд╖ाрд░ (Acids & Bases) - Complete notes for SSC & RRB ЁЯНЛ рдЕрдо्рд▓ (Acids) - рдкрд░िрднाрд╖ा рдФрд░ рдкрд╣рдЪाрди рдЕрдо्рд▓ рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा: 1) рдЖрд░्рд╣ेрдиिрдпрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ (Arrhenius Theory): рд╡े рдкрджाрд░्рде рдЬो рдЬрд▓ рдоें рдШुрд▓рдХрд░ рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди рдЖрдпрди (H⁺) рджेрддे рд╣ैं, рдЕрдо्рд▓ рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं। HCl → H⁺ + Cl⁻ H₂SO₄ → 2H⁺ + SO₄²⁻ 2) рдм्рд░ॉрди्рд╕्рдЯेрдб-рд▓ॉрд░ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ (Bronsted-Lowry Theory): рд╡े рдкрджाрд░्рде рдЬो рдк्рд░ोрдЯॉрди (H⁺) рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЕрдо्рд▓ рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं। 3) рд▓ुрдИрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ (Lewis Theory): рд╡े рдкрджाрд░्рде рдЬो рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрди рдпुрдЧ्рдо рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рддे рд╣ैं। ✅ рдЕрдо्рд▓ рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХे рдЧुрдг: рдЧुрдг рд╡िрд╡рд░рдг рд╕्рд╡ाрдж рдЦрдЯ्рдЯा (Sour) рд▓िрдЯрдорд╕ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдиीрд▓ा рд▓िрдЯрдорд╕ → рд▓ाрд▓ рд╕्рдкрд░्рд╢ рд╕ंрдХ्рд╖ाрд░рдХ (Corrosive) рд╡िрдж्рдпुрдд рдЪाрд▓рдХрддा рдЬрд▓ीрдп рд╡िрд▓рдпрди рд╡िрдж्рдпुрдд рдХा рдЪाрд▓рди рдХрд░рддा рд╣ै рдзाрддुрдУं рд╕े рдХ्рд░िрдпा H₂ рдЧैрд╕ рдоुрдХ्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдХ्рд╖ाрд░ рд╕े рдХ्рд░िрдпा рд▓рд╡рдг + рдЬрд▓ рдмрдиाрддे рд╣ैं (рдЙрджाрд╕ीрдиीрдХрд░рдг) ЁЯУЪ рдЕрдо्рд▓ों рдХे рдк्рд░рдХाрд░ A) рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░: 1️⃣ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ/рдХाрд░्рдмрдиिрдХ рдЕрдо्рд▓ (Organic Acids): рдЕрдо्рд▓ рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рд╕ूрдд्рд░ рд╕्рд░ोрдд рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдПрд╕ीрдЯिрдХ рдЕрдо्рд▓ CH₃COOH рд╕िрд░рдХा (Vinegar) 5-8% рд╕ांрдж्рд░рддा рд╕ाрдЗрдЯ्рд░िрдХ рдЕрдо्рд▓ C₆H...

            Current affairs рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕: 8 nov. 2025 (SSC рдФрд░ RRB рд╡िрд╢ेрд╖)

            рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕: 8 рдирд╡ंрдмрд░ 2025 (SSC рдФрд░ RRB рд╡िрд╢ेрд╖) ​ ЁЯОп рдк्рд░рдоुрдЦ рддрде्рдп рдФрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा-рдХेंрдж्рд░िрдд рдЬाрдирдХाрд░ी ​ЁЯЗоЁЯЗ│ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ी рдпोрдЬрдиाрдПँ ​ рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп: ​рдЖрджिрд╡ाрд╕ी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиिрдпों рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рднाрд░рдд рдХे рдкрд╣рд▓े рдкूрд░्рдг рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдирд╡ा рд░ाрдпрдкुрд░, рдЕрдЯрд▓ рдирдЧрд░ (рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़) рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा। ​ рд╡ंрджे рднाрд░рдд рдЯ्рд░ेрдиों рдХो рд╣рд░ी рдЭंрдбी: ​рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдиे рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рд╕े рдЪाрд░ рдирдИ рд╡ंрджे рднाрд░рдд рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕ рдЯ्рд░ेрдиों рдХो рд╣рд░ी рдЭंрдбी рджिрдЦाрдИ। ​рдпे рдЯ्рд░ेрдиें рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी-рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी, рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी-рдмेंрдЧрд▓ुрд░ु, рдФрд░ рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी-рдкुрдгे рд╕рд╣िрдд рдЕрди्рдп рдоाрд░्рдЧों рдХो рдХрд╡рд░ рдХрд░ेंрдЧी। ​ PMKVY рдкрд░ рдк्рд░рд╢्рди: ​рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдпोрдЬрдиा (PMKVY) рдХी рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рдкрд░ рдЧंрднीрд░ рдЕрдиिрдпрдоिрддрддाрдУं (рдЬैрд╕े рдлрд░्рдЬी рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी, рдЬाрд▓ी рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़) рдХे рдХाрд░рдг рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдаे рд╣ैं। ​ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЬीрд╡рди рдк्рд░рдоाрдг рдкрдд्рд░ (DLC) рдЕрднिрдпाрди: ​рдкेंрд╢рдирднोрдЧिрдпों рдХे рд▓िрдП рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЬीрд╡рди рдк्рд░рдоाрдг рдкрдд्рд░ (DLC) рдЕрднिрдпाрди 4.0 рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡्рдпाрдкी рд╢ुрднाрд░ंрдн рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬिрд╕рдоें рдлेрд╕ рдСрдеेंрдЯिрдХेрд╢рди рддрдХрдиीрдХ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। ​ 'рдкीрдкुрд▓्рд╕ рдлрд░्рд╕्рдЯ рдЗंрдЯीрдЧ्рд░ेрд╢рди рдЕрд╡ाрд░्рдб': ​ рд╣िрдо...

            Current affairs 9 November 2025 рдХे рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ (SSC/RRB рд╡िрд╢ेрд╖)

            9 рдирд╡ंрдмрд░ 2025 рдХे рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ (SSC/RRB рд╡िрд╢ेрд╖) ​ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди ​ рд╡िрд╢्рд╡ рд╢ांрддि рдПрд╡ं рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдиेрддा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ 2025: ​ рд╢्рд░ी рд╢्рд░ी рд░рд╡िрд╢ंрдХрд░ рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рд╢ांрддि рдПрд╡ं рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдиेрддा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ 2025 рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। ​ рд╕рд░рджाрд░ рд╡рд▓्рд▓рднрднाрдИ рдкрдЯेрд▓ рдЖрд░рдЖрд░рдпू рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп K9 рд╡ीрд░рддा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░-2025: ​рдпрд╣ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ BSF рдХे рдЯ्рд░ैрдХрд░ рдбॉрдЧ рдмрдмीрддा рдХो рдЙрдирдХी рдЕрдиुрдХрд░рдгीрдп рд╕ेрд╡ा рдФрд░ рдмрд╣ाрджुрд░ी рдХे рд▓िрдП рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। ​рдмрдмीрддा рдкंрдЬाрдм рдХे рдЕрдоृрддрд╕рд░ рд╕ेрдХ्рдЯрд░ рдоें рддैрдиाрдд рд╣ैं рдФрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕िрддंрдмрд░ 2025 рдоें рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрд╕्рдХрд░ी рд╡िрд░ोрдзी рдСрдкрд░ेрд╢рди рдоें рддीрди рддрд╕्рдХрд░ों рдХो рдкрдХрдб़рдиे рдоें рдорджрдж рдХी рдеी। ​ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдШрдЯрдиाрдПँ ​ рдкीрдПрдо рдХा рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рджौрд░ा: ​рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдиे 9 рдирд╡ंрдмрд░ рдХो рджेрд╣рд░ाрджूрди рдХा рджौрд░ा рдХिрдпा рдФрд░ рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдЧрдарди рдХी рд░рдЬрдд рдЬрдпंрддी рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдоें рднाрдЧ рд▓िрдпा। ​рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдПрдХ рд╕्рдоाрд░рдХ рдбाрдХ рдЯिрдХрдЯ рднी рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдФрд░ ₹8,000 рдХрд░ोрдб़ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХी рд╡िрдХाрд╕ рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдХा рд╢िрд▓ाрди्рдпाрд╕ рдФрд░ рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा, рдЬिрд╕рдоें рдЪंрдкाрд╡рдд рдоें рдорд╣िрд▓ा рдЦेрд▓ рдорд╣ाрд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдФрд░ рдиैрдиीрддाрд▓ рдоें рдЕрдд्рдпाрдзुрдиिрдХ рдбेрдпрд░ी рд╕ंрдпंрдд्рд░ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। ​ рдкрд╣рд▓ा рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиिрдпों рдХा рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп: ​...

            Plant Kingdom – рдкाрджрдк рдЬрдЧрдд for SSC and RRB Exams in hindi , Detailed note

            ЁЯМ┐ рдкाрджрдк рдЬрдЧрдд (Kingdom Plantae) рдкौрдзों рдХो рддीрди рдоुрдЦ्рдп рдЖрдзाрд░ों рдкрд░ рд╡рд░्рдЧीрдХृрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै: 1) рд╢рд░ीрд░ рдХा рд╡िрднेрджीрдХрд░рдг (Differentiation) 2) рд╕ंрд╡рд╣рдиी рдКрддрдХ рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि (Vascular Tissue) 3) рдмीрдЬ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХी рдХ्рд╖рдорддा (Seed Formation) 1️⃣ рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЕंрдЧों рдоें рд╡िрднिрди्рдирддा рдирд╣ीं (No Differentiation of Body Parts) рдеैрд▓ोрдлाрдЗрдЯा (Thallophyta) рд╢рд░ीрд░ рдЬрдб़, рддрдиा, рдкрдд्рддी рдоें рд╡िрднेрджिрдд рдирд╣ीं। рд╕ंрд╡рд╣рдиी рдКрддрдХ рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрдд। рдоुрдЦ्рдпрддः рдЬрд▓ीрдп। рд╕्рд╡рдкोрд╖ी (Autotrophic)। рдЙрджाрд╣рд░рдг : рд▓ाрд▓ рд╢ैрд╡ाрд▓ – рд░ोрдбोрдлाрдЗрдЯा (Rhodophyta) рднूрд░े рд╢ैрд╡ाрд▓ – рдлिрдпोрдлाрдЗрдЯा (Phaeophyta) рдкीрд▓े-рд╣рд░े рд╢ैрд╡ाрд▓ – рдЬैрди्рдеोрдлाрдЗрдЯा рд╕्рдкाрдЗрд░ोрдЧाрдЗрд░ा, рдпूрд▓ोрде्рд░िрдХ्рд╕, рдЙрд▓рд╡ा, рдЪाрд░ा 2️⃣ рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЕंрдЧों рдоें рд╡िрднिрди्рдирддा (Differentiated Body Parts) (A) рд╕ंрд╡рд╣рдиी рдКрддрдХ рдХे рдмिрдиा – Non-Vascular Plants рдм्рд░ाрдпोрдлाрдЗрдЯा (Bryophyta) рдкाрджрдк рдЬрдЧрдд рдХे “рдЙрднрдпрдЪрд░” – рд░рд╣рдиे рдХे рд▓िрдП рднूрдоि, рдк्рд░рдЬрдирди рдХे рд▓िрдП рдкाрдиी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ। рдЬрдб़ рдЬैрд╕ी рд╕ंрд░рдЪрдиाрдПँ = Rhizoids (рд╕рдЪ्рдЪी рдЬрдб़ рдирд╣ीं)। рдЬाрдЗрд▓рдо-рдл्рд▓ोрдПрдо рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрдд। рдЙрджाрд╣рд░рдг : рдоॉрд╕ (рд╕्рдлेрдЧрдирдо), рдм्рд░ाрдпोрдЯा, рд░िрдХ्рд╢िрдпा (рд▓ीрд╡рд░рд╡рд░्рдЯ)। (B) рд╕ंрд╡рд╣рдиी рдКрддрдХ рд╡ाрд▓े – Vascular Plants 1. рдХ्рд░िрдк्рдЯोрдЧैрдо्рд╕ (Cryptogams – рдмीрдЬрд░рд╣िрдд рдкौрдзे) ...

            рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ुрдзाрд░ рдЖंрджोрд▓рди | Socio-Religious Reform Movements in India (Full Notes for SSC & RRB)

            рднाрд░рдд рдоें рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ुрдзाрд░ рдЖंрджोрд▓рди (Socio-Religious Reform Movements in India) ЁЯФ╣ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдкृрд╖्рдарднूрдоि 18рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдЕंрдд рдФрд░ 19рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдоें рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдЕрдиेрдХ рдХुрд░ीрддिрдпों, рдзाрд░्рдоिрдХ рд░ूрдв़िрд╡ाрджिрддा, рдЕंрдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рдЫुрдЖрдЫूрдд, рд╕рддी рдк्рд░рдеा, рдмाрд▓ рд╡िрд╡ाрд╣, рдкрд░्рджा рдк्рд░рдеा, рдЕрд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕्рдд्рд░ी рдЙрдд्рдкीрдб़рди рд╕े рдЧ्рд░рд╕िрдд рдеा। рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╢ाрд╕рди рдХे рдЖрдЧрдорди рдХे рдмाрдж рдкрд╢्рдЪिрдоी рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рд╡िрдЪाрд░ों рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдмрдв़ा। рдЗрд╕рд╕े рднाрд░рддीрдп рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЬाрдЧृрддि рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ुрдИ — рдЬिрд╕े рд╣рдо “рднाрд░рддीрдп рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг” (Indian Renaissance) рдХрд╣рддे рд╣ैं। ЁЯФ╣ рд╕ुрдзाрд░ рдЖंрджोрд▓рдиों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХ्рдпों рдкрдб़ी? рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдмुрд░ाрдЗрдпों рдХा рдЕंрдд рдХрд░рдиा (рд╕рддी, рдмाрд▓ рд╡िрд╡ाрд╣, рдЫुрдЖрдЫूрдд рдЖрджि)। рдорд╣िрд▓ा рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХो рдмрдв़ाрд╡ा рджेрдиा। рдзрд░्рдо рдХी рд╢ुрдж्рдзрддा рдФрд░ рдиैрддिрдХрддा рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрд░рдиा। рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╣ोрдХрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рддрд░्рдХрд╢ीрд▓рддा рдлैрд▓ाрдиा। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдФрд░ рдПрдХрддा рдХे рд▓िрдП рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрдзाрд░ рдЬрд░ूрд░ी рдмрди рдЧрдпा рдеा। ЁЯЯж 1. рд░ाрдЬा рд░ाрдордоोрд╣рди рд░ाрдп рдФрд░ рдм्рд░рд╣्рдо рд╕рдоाрдЬ (Brahmo Samaj, 1828) рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ: рд░ाрдЬा рд░ाрдордоोрд╣рди рд░ाрдп (1772–1833) рд╕्рдеाрди: рдХрд▓рдХрдд्рддा рд╕्рдеाрдкрдиा рд╡рд░्рд╖: 1828 рдк्рд░ेрд░рдгा рд╕्рд░ोрдд: рдЙрдкрдиिрд╖рдж, рд╡ेрдж...